Bạn sống để làm hài lòng ai?

Bạn nữ nộp đơn xin nghỉ việc: Dạ không ạ.

Thầy Trong Suốt: Không, bạn ấy nói thẳng không vì tình yêu. À, đúng rồi. Ít ra cũng phải có tình yêu chứ đúng không? Không là bỏ rồi. Nhưng ở đây mình nói phần lớn là sợ.

Bạn nữ đó: Sợ mất chồng ạ.

Bạn đó: Mình sợ mất chồng có nghĩa là mâu thuẫn.

Bạn nữ áo đen: Em nghĩ là sợ những suy nghĩ, định kiến xung quanh.

Thầy Trong Suốt: Sợ bước ra khỏi vùng an toàn, ý em vùng an toàn là vùng nào?

Bạn đó: Ý là mọi thứ xung quanh chẳng thay đổi.

Một bạn nữ: Em nghĩ là sợ làm cho chồng buồn, tại vì chồng là người chị yêu thương nhất, mà chỉ vì cái tôi của mình là muốn độc lập ở đây, để cho người ta cô đơn, trong đó không bằng lòng. Nên sẽ quay về vì cái tình yêu của mình.

Bạn nữ áo nâu: Em nghĩ là sợ áp lực từ gia đình.

Thầy Trong Suốt: Sợ áp lực. “Thôi nộp đơn cho nó lành, đỡ bị bố mẹ áp lực”. Tốt, câu trả lời tốt. Rồi, các bạn nam. Có ai xung phong đoán được không ạ? Đoán thử xem là bạn ấy về vì sợ điều gì?

Các bạn nam: Em nghĩ là sợ bị ba mẹ chồng coi thường; sợ đổ vỡ mối quan hệ.

Bạn Thảo: Dạ, em nghĩ bạn đó sợ mình là người gây vấn đề trong gia đình. Sợ mình là người phản đối thì mình sẽ là người sinh chuyện trong gia đình.

Bạn Kỳ: Em nghĩ là sợ mất hoà khí giữa vợ chồng.

Bạn nam: Em nghĩ là sợ mất đi tình cảm giữa vợ với gia đình chồng.

Hạnh Nguyên: Dạ, theo em nghĩ là sợ phiền phức, sợ hai bên phải xảy ra những cuộc nói chuyện, rồi phân tích thì mệt lắm, phiền phức lắm.

Thầy Trong Suốt: “Phiền quá, thôi”, chọn phương án dễ đúng không? Khổ nhưng mà dễ, còn hơn là sướng mà khó.

Bạn Phong: Đặt vào vị thế của mình vô bạn đó thì em thấy là sợ làm lại từ đầu… mệt.

Bạn Phượng: Sợ mất những cái tình cảm mà mình đang muốn nắm giữ, nó bị phai nhạt dần.

(Thầy quay sang hỏi bạn nữ nộp đơn xin nghỉ việc) 

Em nghe hết những câu trả lời chưa? Em thấy đúng không?

Bạn Thuỷ: Đây là lần đầu tiên em nói vấn đề của em trước đông người như thế này. Ngay cả bạn thân em cũng chưa kể. Thật ra chồng em với em cũng không có phát sinh những vấn đề lo ngại. Ví dụ như: sợ chồng bỏ hoặc như thế nào đấy. Vì trước đây hai tụi em yêu xa đến bảy năm, sau đó mới cưới. Có nghĩa là xa không phải là vấn đề.

Thầy Trong Suốt: Như vậy là những ai theo trường phái sợ bị chồng bỏ, rồi chồng ruồng rẫy là hết rồi, hết cơ hội được nhận thưởng rồi. Trong trường hợp bạn ở đây không sợ bị chồng bỏ. Mình xinh, tử tế, học giỏi đúng không? Chồng sao kiếm được cô hay hơn, đấy!

Bạn Thuỷ: Dạ, rồi cha mẹ chồng em cũng rất là tốt. Mẹ nhiều khi cũng giống như mẹ ruột em vậy, mẹ thường đối xử với em rất tốt. Chỉ có vấn đề là công việc ở quê, rất không phù hợp với mình thôi.

Nói chung em cảm ơn câu trả lời của tất cả mọi người. Đến khi nghe, trước đây em cũng không hiểu nguyên nhân là em sợ cái gì mà em lại nộp đơn. Khi mọi người nói thì em mới phát hiện ra ba câu trả lời. Nó khá giống với nguyên nhân vì sao mà em làm.

Một là em rất sợ phiền hà. Em cưới nhau hơn một năm rồi, câu chuyện: “Em xin về quê đi”, em với chồng em đã nói chuyện cách đây một năm rồi. Kiểu nói qua nói lại, em rất phiền khi phải nghe những câu chuyện hai người nói, xong cứ xích mích qua lại lẫn nhau như vậy, cãi nhau… có nhiều khi em muốn chấm dứt câu chuyện đó.

Thầy Trong Suốt: Hay! Sợ phiền hà, sợ phiền hà, cãi nhau. Ai đúng?

Bạn Nguyên: Dạ, chào mọi người, mình tên Nguyên, mình ở Đà Nẵng luôn. Mình thì không có tình huống giống như chị, nhưng trong nhiều trường hợp mình cũng thấy là mình làm vì mình thấy phiền quá. Nếu như nó nằm ở trong giới hạn của mình, trong mức độ cho phép của bản thân, có thể bỏ qua thì mình sẽ làm. Còn nếu như mà nó vượt khỏi mức độ, hoặc là có nhiều thứ nhỏ nhỏ tích tụ dần, thì bỗng nhiên sẽ tới một lúc nào đó bản thân không chịu đựng nổi thì say goodbye (chào tạm biệt).

Trong Suốt: Hoan hô bạn Nguyên. (Mọi người vỗ tay) Mời bạn bên kia.

Hạnh Nguyên: Dạ, chào mọi người. Em cũng tên Nguyên luôn.

Trong Suốt: Kinh! Tên Nguyên thông minh nhỉ. Tên Nguyên là hiểu nguyên nhân đấy. Sau này các em mà đẻ con mà muốn hiểu hết nguyên nhân bố mẹ lấy nhau, thì sao? Đặt tên là Nguyên, là xong.

Hạnh Nguyên: Dạ em tên Nguyên cũng ở trong Đà Nẵng luôn. Dạ, thì em đoán gần đúng với ý của chị, tại vì bản thân em cũng ở trong nhiều trường hợp như vậy. Nhưng mà không phải với chồng, với người yêu, mà là với công việc của em. Em thấy thôi làm cái chi dễ dễ cho rồi, đỡ phải mất sức, mất năng lượng. Còn lại mình chịu được cái điều đó tới một lúc mà hắn dồn nén một thời gian rồi mình cảm thấy không chịu được nữa thì mình muốn bỏ cái đó đi.

Trong Suốt: Hoan hô hai bạn Nguyên trả lời đúng. Hoan hô! (Mọi người vỗ tay) Đây, phần thưởng của em đây. Rồi, em nói lý do số hai của em đi.

Bạn Thuỷ: Nguyên nhân thứ hai là sợ chồng buồn lo. Chứ còn em cũng không quan tâm lắm đến chuyện ba mẹ chồng như thế nào và họ hàng, hàng xóm, vì đó là cảm xúc của người ta.

Trong Suốt: Có ai đúng ý sợ chồng buồn không ạ? Em cũng sợ chồng buồn đúng không?

Kim Nguyên: Em chào mọi người. Em là tên Nguyên luôn.

Trong Suốt: Wow! Quá ghê.

Kim Nguyên: Em là Kim Nguyên, đến từ Đà Nẵng. Em chưa lấy chồng nhưng em cũng gặp trường hợp giống như chị. Cũng là người yêu của em luôn, và đến bây giờ vấn đề đó cũng chưa giải quyết được do vậy em đã tới buổi tọa đàm này để tìm ra câu trả lời.

Thầy Trong Suốt: Wow! Các em thấy tên Nguyên lợi hại chưa? Nguyên là nguyên nhân, hiểu được bản chất của vấn đề. Nên sau này các em đẻ con nên đặt tên Nguyên. Còn nếu đẻ rồi thì sao? Đổi thôi. Đổi tên hoặc chính mình, mình thích trở nên sáng láng hiểu nguyên nhân thì sao?

Cái tên nó tạo cho mình ám thị mình là ai. Người ta gọi mình là: “Thất Bại ơi!” thì cuộc đời mình lúc nào mình cũng thấy mình thất bại. Nhưng gọi mình là: “Thắng Lợi ơi!” thì mình thấy đời mình lúc nào cũng đẹp. Cái tên làm mình ám thị mình là ai, và khi mình nghĩ mình là ai thì mình sẽ sống như mình nghĩ. Ví dụ mình nghĩ mình là người trung thực thì mình sẽ sống như người trung thực. Đúng không? Mình nghĩ mình là một người dũng cảm, mình sẽ sống như một người dũng cảm. Mình nghĩ mình là một người khôn ngoan thì trước những quyết định mình sẽ khôn ngoan. Nên là khi mình nghĩ mình là ai, thì mình sẽ hành xử như vậy.

Còn cái gì tạo nên được mình nghĩ mình là ai thì trong những cái đấy… cái tên là thứ rất quan trọng. Cái tên là từ để người ta gọi mình và là từ mình nghĩ về mình, nên là dần dần mình tạo ra một ám thị rằng tôi là ai. Đấy, cái tên quan trọng đấy. Cái tên người ta gọi là gì nhỉ: Cái tên làm nên số phận đấy. Cái tên có khả năng làm nên số phận. Vì nó làm cho mình cảm giác mình là ai và mình sẽ hành xử theo tính cách đấy, và tạo nên tính cách, tạo nên số phận của mình.

5. Vòng xoáy của nỗi sợ

Thầy Trong Suốt: Hơi lạc đề chút. Quay lại câu chuyện, hoá ra làm thế đúng là vì bạn sợ thật. Và bạn quyết định không phải mình chỉ có phần yêu thôi. Phần yêu vẫn có nhưng trong đấy có phần sợ. Có thể các em đoán đúng hoặc không đúng, nhưng phần tất cả các em đều đúng là gì? Là bạn ấy có sợ. Mình cố làm hài lòng người khác, mà mình không muốn, bao giờ ẩn dưới nó cũng là nỗi sợ. Và khi mình có nỗi sợ, thường là mình sẽ không sáng suốt. Hôm nay bạn ấy rất may còn có người phân tích việc của bạn ấy. Và bạn nhìn ra bạn sợ cái gì.

Thông thường mọi người không cảm thấy là mình sợ, không biết là mình sợ. Hoặc sợ chung chung. Và khi đấy mình bị nỗi sợ khống chế. Và ở đâu có nỗi sợ thì ở đấy tình yêu bị giảm đi. Nếu mình sợ, mình sẽ yêu kém đi ngay. Mình càng làm vì sợ mình sẽ càng ít làm vì yêu. Ngược lại, mình càng làm vì yêu thì mình càng ít làm vì sợ.

Và không ai trên đời này là nên để cho nỗi sợ khống chế. Vì bản chất của nỗi sợ đến từ một điều tiêu cực. Mình làm một chuyện vì một điều tiêu cực thì nó chỉ ra kết quả tiêu cực. Bản chất của nỗi sợ là gì? Nếu mình sợ một lần rồi thì mình sợ tiếp một lần nữa. Nỗi sợ dẫn đến nỗi sợ.

Ví dụ thế này, mình đang ngồi đây nhưng ở kia có người kêu: “Rắn! Rắn! Rắn!”. Sợ không? Đầy người sợ đúng không ạ? Vì sao? Vì nỗi sợ dẫn đến nỗi sợ. Nên mình làm một việc vì sợ, thì việc tiếp theo mình làm sẽ vì sợ.

Nếu em về quê vì sợ, ở quê sẽ có những chuyện xảy ra, em lại làm nó vì sợ nữa. Đây là chắc chắc mọi chuyện sẽ xảy ra như vậy. Nếu em về vì yêu, thì ở quê nếu có chuyện xảy ra em sẽ làm vì yêu. Còn nếu em về vì sợ, cũng là về thôi, hai hành động giống hệt nhau, nhưng nếu em về vì yêu thì em sẽ hành động tiếp theo vì tình yêu.

Tình yêu dẫn đến tình yêu và nỗi sợ dẫn đến nỗi sợ. Nếu em về vì những nỗi sợ như vừa kể em không làm cách nào giải quyết được, thì em sẽ về quê với những chuyện xảy ra mới. Ví dụ bố mẹ bảo: “Thôi con ở nhà nghỉ đi chồng nuôi”, hoặc: “Thôi năm nay đẻ đi đừng có để năm sau nữa”, mình sẽ lại làm vì sợ. Cuối cùng cuộc đời của mình, những quyết định quan trọng của mình toàn vì sợ. Vì mình đã bắt đầu mọi chuyện vì sợ. Những đôi vợ chồng lấy nhau vì sợ rất khó hạnh phúc. Ở đây những ai gặp đôi vợ chồng lấy nhau vì sợ chưa ạ?

Uyên Lan: Dạ, ai cũng có chồng có vợ hết rồi, cậu em chưa có vợ. Cậu cưới và không hạnh phúc

Thầy Trong Suốt: Bạn Uyên Lan có một người cậu, khi tất cả mọi người xung quanh lấy vợ hết rồi mà mình chưa lấy, thế là cậu ấy bắt đầu sinh ra sợ. Cậu ấy lấy một cô vì sợ. Một đám cưới vì sợ, mà không phải vì yêu thì sẽ rất khó hạnh phúc.

Uyên Lan: Mười hai năm ạ.

Thầy Trong Suốt: Mười hai năm chung sống với nhau không hạnh phúc. Đấy, ở kia có tiếng kêu: “Rắn! Rắn! Rắn” một phát, lập tức mọi người sợ ngay. Vì nỗi sợ nó lan ra mà. Nỗi sợ tạo ra nỗi sợ. Giả sử ở kia có tiếng: “Rắn! Rắn! Rắn!”, 5 người đứng dậy chạy. Nhưng có một bạn ngồi lại cười khanh khách, mọi người có bớt sợ đi không ạ? Bớt sợ ngay.

Ở đâu có không–sợ dẫn đến không–sợ, và sợ dẫn đến sợ. 5 người chạy đi là vì sợ, còn bạn ấy không sợ. Bạn ấy quay lại nhìn và hoá ra chẳng có con rắn nào hết, chỉ có cuộn dây ở đấy thôi. Thế là bạn ấy không sợ. Khi bạn ấy không sợ thì những người xung quanh bạn ấy bớt sợ đi. Nên nếu các em làm việc gì vì sợ, thì các em sẽ tiếp tục làm nó vì sợ. Nếu em chiều bố mẹ vì sợ thì em sẽ chiều tiếp bố mẹ vì sợ, ở chính chuyện đấy luôn. Nếu em chiều người yêu, chiều vợ, chiều chồng mình vì sợ thì chắc chắn tiếp tục mình sẽ làm điều đấy. Cho đến ngày nào mình quyết định “Không sợ nữa!”.

Khi bắt đầu mình quyết định không sợ nữa thì mình sẽ ra khỏi vòng xoáy của nỗi sợ.

Vòng xoáy của nỗi sợ là gì? Tôi làm việc A vì sợ, tôi sẽ làm việc B tiếp theo việc A vì sợ. Tôi làm việc C tiếp theo việc B cũng vì sợ. Và vòng xoáy nỗi sợ bắt đầu. Sau một thời gian tôi sẽ toàn làm vì sợ. “Thôi cái này ngại lắm, tôi làm vì ngại lắm, ngại đối đầu lắm, thôi làm”, Xong một chuyện nữa xảy ra, “Thôi mình đã tránh đối đầu quen rồi, tránh tiếp một lần nữa có sao đâu”. Đấy, thế là vòng xoáy của nỗi sợ và nó kéo người ta đi lên hay đi xuống ạ?

Mọi người: Đi xuống.

Thầy Trong Suốt: Nhưng bất kì lúc nào mình cũng có thể thoát ra vòng xoáy của nỗi sợ được.Theo mọi người làm thế nào để thoát ra khỏi nỗi sợ bây giờ? Theo Thuỷ làm thế nào để thoát được nỗi sợ? Làm thế nào để vẫn về quê mà không phải vì sợ. Hoặc là không về quê nữa cũng được.

Bạn Thuỷ: Dạ, em thấy là mới đầu em về một phần vì yêu, một phần vì sợ. Để tốt đẹp thì mình chuyển phần sợ đó thành yêu. Mình về quê trong tình yêu hết, chuyển phần sợ đó đi.

Thầy Trong Suốt: Được. Hoặc mình về vì yêu. Mình về mình làm cho chồng hạnh phúc. Hoặc mình ở lại. Mình không về nữa, cũng được. Không về nữa vì không sợ nữa. Không nhất thiết phải về đâu. Em thật sự lúc nào cũng có hai lựa chọn. Em có thể về vì đơn giản là thực lòng vì chồng mình. Hoặc em ở lại vì em chẳng sợ nữa. Sao không chọn phương án chồng lên đây?

Bạn Thuỷ: Khó thuyết phục lắm.

Thầy Trong Suốt: Giờ em không sợ mà! Ngày xưa mình sợ mình mới không chọn phương án đấy. Bây giờ mình chọn phương án em không sợ gì nữa nên mình về quê mình nói với bố mẹ chồng và chồng mình rằng thành phố tốt hơn nhiều. Thành phố là nơi có nhiều cơ hội và nhiều điều tốt trong tương lai hơn. Nên anh hãy lên đây đi. Em sẽ nuôi anh một đoạn nào đấy để anh tìm việc mới. Đấy là không sợ đấy. Đấy là một lựa chọn khác. Hoặc về quê vì yêu, hoặc ở lại thành phố vì không sợ. Tóm lại, thành phố nhiều cơ hội mà. Chồng em đâu đến nỗi kém lắm đâu, lẽ nào không tìm nổi việc ở thành phố Đà Nẵng này, đúng không?

Bạn Thuỷ: Dạ, những điều đó em cũng đã từng thuyết phục rồi. Vấn đề là chồng em vẫn không chịu. Cho nên em vẫn phải nộp đơn về quê, em không biết giải quyết như thế nào?

Thầy Trong Suốt: Bây giờ em lên trình đi. Em bảo không có chuyện em về quê đâu. Em không thể về quê vì sợ được. Cho đến khi nào em còn sợ thì không về quê. Em tập. Anh lên thì lên, không thì chúng ta lại hoãn đi một năm nữa. Em sẽ không thể về quê bằng nỗi sợ. Em sẽ ở lại để tập, để hết sợ. Thế thôi, 1 năm, 2 năm, tuỳ. Còn anh lên đây là giải pháp tốt, anh lên đây đi.

Vì tôi hiểu rằng, nếu tôi về quê vì sợ thì tôi sẽ sợ tiếp một cái gì đó ở quê cho mà xem. Đời tôi sẽ đi vào vòng xoáy của nỗi sợ. Tôi không làm điều đấy, tôi nhảy ra luôn. Tôi không muốn đời tôi vào vòng xoáy của nỗi sợ nữa. Vì mình cứ sợ một lần, hai lần rồi sẽ sợ. Thói quen của nỗi sợ là thế. Người đã sợ hết lần này sẽ sang lần khác và mãi mãi trong vòng xoáy của nỗi sợ. Nên ngày hôm nay tôi đã biết thế nào là đúng rồi, tôi quyết định nhảy ra khỏi nỗi sợ. Chừng nào tôi còn sợ tôi không về. Nếu tôi về quê hoặc vì yêu, chứ không bao giờ về quê vì sợ hết.

Đấy, nếu em mạnh mẽ em có thể sống như vậy luôn. Và có khi chồng em sẽ chạy theo em cũng nên. Khi mình mạnh mẽ rồi, mình có khả năng gây lòng tin cho người khác. Nói chung ở góc độ của anh, anh thấy em chẳng nên về quê. Đấy là quan điểm của anh. Chẳng có lý do gì, bởi vì khi em có nỗi sợ, không có lý do gì để về quê. Ở lại đây đi, ở đây tập luyện một thời gian. Hết sợ rồi tuỳ em muốn quyết thế nào thì quyết. Hết sợ rồi em có thể về quê cũng được, em ở đây cũng được, kéo chồng lên đây cũng được. Thật đấy.

Bạn Thuỷ: Vậy vấn đề mấu chốt là mình phải đặt không sợ lên.

Thầy Trong Suốt: Không sợ nữa! Nếu mình về quê vì sợ thì không về. Ngày xưa, ở đây có ai bị bố mẹ giục lấy vợ lấy chồng không nhỉ? Ngày xưa anh cũng bị bố mẹ giục lấy vợ. Cách đây khoảng mười năm bố anh bảy mươi tuổi, già rồi, còn mình là con đầu, cho nên rất muốn mình lấy vợ. Mình cũng nghĩ “Thôi bố mẹ già rồi, bây giờ mình không lấy thì bố mẹ buồn”, sợ bố mẹ buồn này, sợ bố mẹ lo. Mình suýt nữa thì lấy vợ vì sợ.

Suýt nữa thôi, vì sao? Khi năm 2006 mình chuẩn bị lấy rồi, bắt đầu lập kế hoạch cho việc lấy rồi. Anh mới nhận ra là: “Không. Mình không thể nào mà đi tìm một cô vợ chỉ đơn giản vì sợ. Không thể được! Mình không thể đi lấy một cô vợ vì mình sợ bố mẹ mình buồn, rồi lo, sợ mình có tuổi, v.v… Không được!”

Thế là anh có một câu tuyên bố với chính mình: Mình sẽ chưa lấy vợ cho đến khi mình hết sợ. Mình sẽ không thể lấy vợ vì sợ được. Bất công cho cả cô ấy. Hồi đấy mình hiểu lấy nhau vì sợ thì khó hạnh phúc lắm, suốt ngày sợ. Ở Việt Nam mình rất hay có phong trào lấy vợ hoặc lấy chồng vì sợ. Các em đừng có làm như vậy. Các em là thế hệ mới rồi, các em không phải thế hệ ngày xưa, khó lấy vợ lấy chồng nữa. Ngày xưa thì khó lắm, bây giờ nhiều lựa chọn, thậm chí không lấy vợ, lấy chồng vẫn có thể sống độc lập, hạnh phúc được. Nên các em đừng rơi vào vòng xoáy của nỗi sợ. Đừng quyết định lấy vợ, lấy chồng vì sợ. Mà nếu lỡ lấy rồi thì hãy nhảy ra khỏi nó. Nhảy ra khỏi nỗi sợ ấy, chứ mình chưa chắc là nhảy ra khỏi hôn nhân. (Mọi người cười)