Tìm hiểu cây Đinh Lăng loại cây nhân sâm dành cho người nghèo
Cây Đinh Lăng còn gọi là cây gỏi cá, được trồng phổ biến ở Việt Nam với tác dụng chính là để làm cảnh và làm thuốc chữa bệnh, chúng từ lâu đã được biết đến như một loại cây quý trong y học cổ truyền, với nhiều tác dụng tuyệt vời cho sức khỏe con người. Ở Việt Nam, cây Đinh Lăng không chỉ là một loại cây cảnh đẹp mắt mà còn được ví như “nhân sâm của người nghèo”. Với những đặc tính chữa bệnh đa dạng, dễ trồng và phổ biến rộng rãi, cây Đinh Lăng đã trở thành một người bạn đồng hành đáng tin cậy trong việc chăm sóc sức khỏe của người dân.
Cây đinh lăng (tên khoa học là Polyscias fruticosa – (L.) Harms hay còn gọi là Ming Aralia), thuộc họ Nhân sâm (thuộc họ Ngũ gia bì) (Araliaceae) và có nguồn gốc từ Ấn Độ. Đây là loài cây bụi hoặc cây bụi thấp nhiệt đới cao khoảng 5 mét và rộng 2-3 mét. Đinh lăng đặc trưng bởi những nhánh cây rộng với lá màu xanh bóng tập trung gần đầu ngọn cành. Cây đinh lăng đã được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền như một phương thuốc bổ, giúp làm tăng sức đề kháng của cơ thể.
Theo nhiều nghiên cứu khoa học, thành phần của cây đinh lăng có chứa tới 8 loại saponin oleanane. Trong rễ cũng có nhiều saponin tương tự như sâm. Ngoài ra, nó còn có nhiều vitamin và có tới 20 loại axit amin cần thiết cho cơ thể. Đặc biệt là các loại axit amin thiết yếu như methionin, lyzin, cysteine.
Theo Đông y, dược liệu đinh lăng có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, tùy vào từng bộ phận mà có các công dụng khác nhau. Phần thân, rễ đinh lăng có khả năng tăng cường tuần hoàn máu, giúp lưu thông khí huyết. Phần lá có khả năng giải độc, chống dị ứng, ho ra máu, kiết lỵ
Đặc điểm nhận dạng của cây đinh lăng
– Thân của chúng nhẵn và chỉ cao tới khoảng 1,5m. Chúng phân nhiều nhánh từ dưới lên trên và rất xum xuê lá.
– Lá thuôn dài hoặc tròn tùy theo loại. Riêng loại đinh lăng lá nhỏcó lá dài và chẻ khía. Chúng có răng cưa nhọn, đầu nhọn. Lá mỏng, nhẵn, màu lá đậm.
– Cây đinh lăng có hoa và quả nhưng ít khi xuất hiện. Hoa màu trắng xám hoặc lục nhạt. Quả dẹt màu trắng bạc.
-Từ thân cây sẽ mọc ra rất nhiều nhánh lá nhỏ. Trên mỗi nhánh này, lá mọc trên nhánh và chụm vào nhau ở đầu mỗi cành thành một bó lá nhỏ. Lá đinh lăng có mùi thơm dễ chịu, vị ăn hơi đắng.
– Là loại cây dễ trồng chúng có khả năng thích nghi khá tốt, chịu được nhiều loại đất và khí hậu khác nhau, vì thế phân bố rất rộng rãi.
Cần lưu ý gì khi sử dụng
Có rất nhiều loại đinh lăng nhưng chỉ có loại lá nhỏ được dùng làm thuốc. Chủ yếu người ta chú ý tới phần lá và rễ (củ) vì 2 bộ phận này được sử dụng phổ biến. Cây từ khoảng 5 tuổi trở lên thì mới dùng được rễ. Rễ nhỏ thì dùng toàn bộ rễ, còn nếu rễ củ đã lớn thì chỉ sử dụng phần vỏ.
Trong lá Đinh Lăng có nhiều saponin nên nếu lạm dụng sử dụng quá nhiều rất dễ gặp phải một số tác dụng phụ. Đặc biệt trẻ em chưa nên uống nước lá đinh lăng mà chỉ nên dùng ngoài da vì hệ cơ quan của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, nếu lạm dụng uống nước lá đinh lăng có thể ảnh hưởng xấu tới tổng trạng cũng như hệ tim mạch.
Tuy là dược liệu thiên nhiên ít độc nhưng khi dùng với liều lượng nhiều vẫn có nguy cơ bị ngộ độc, nhất là ở phổi, gan, dạ dày, tim, ruột…
Theo Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP. Hồ Chí Minh), trung bình mỗi ngày người dân có thể dùng từ 1 đến 6gr phần rễ và từ 30 đến 50gr phần thân, còn lá thì dùng từ 50 đến 100gr. Người bệnh có thể sắc để uống, ngâm rượu hoặc chế biến thành món ăn.
Đồng thời cần lưu ý chúng ta chỉ nên dùng với một liều lượng nhất định, việc cơ thể tiếp nhận quá nhiều saponin có thể làm ảnh hưởng đến hoạt động của tim.
Tác dụng phụ của Đinh Lăng
- Mệt mỏi.
- Chóng mặt.
- Hoa mắt.
- Tiêu chảy khi dùng liều lượng cao.
Do đó, chỉ nên sử dụng một lượng vừa đủ (khoảng 10 – 20g cây đã phơi khô trong một ngày). Lưu ý cần sử dụng cây đinh lăng được trồng từ ba năm trở lên để có được các tác dụng dược lý.
Cây đinh lăng có chứa thành phần saponin có thể gây mệt mỏi, chóng mặt, hoa mắt hoặc tiêu chảy khi dùng liều lượng cao. Do đó, chỉ nên sử dụng một lượng vừa đủ (khoảng 10 – 20g cây đã phơi khô trong một ngày). Lưu ý cần sử dụng cây đinh lăng được trồng từ ba năm trở lên để có được các tác dụng dược lý.
Cần thận trọng khi dùng đinh lăng kéo dài trên 6 tháng vì có thể gặp các tác dụng không mong muốn tương tự như khi dùng nhân sâm (Panax Ginseng). Triệu chứng thường gặp nhất là khó ngủ, đặc biệt là khi dùng trước lúc ngủ do đinh lăng có tác dụng kích thích thần kinh. Vì vậy, cần tránh sử dụng đinh lăng trước khi đi ngủ.
Khi tiếp xúc lá đinh lăng qua da, có thể gặp một số phản ứng dị ứng như viêm, sưng phồng, mẩn đỏ. Do đó những người có cơ địa dị ứng nên chú ý khi tiếp xúc với lá đinh lăng.
Ý nghĩa cây đinh lăng trong phong thủy
Nhiều gia đình lựa chọn cây đinh lăng bày trí hay làm cảnh trong nhà bởi vì bên trong cây đinh lăng mang một năng lượng xanh rất dồi dào, đem lại không khí trong lành, dễ chịu cho mọi người. Loại cây này giúp ngăn chặn các điềm xấu và giữ được tài lộc cho gia chủ của mình.
>> Tìm hiểu sử dụng cây đinh lăng trong phòng chữa bệnh.