Keto – Bài 4: A-XÊ-TIN, ĐOẢN ĐAO TOÀN NĂNG CỦA TB

Tóm:

Dù bạn chỉ ăn chất đường-bột, hay chỉ ăn chất béo (mỡ), hay chỉ ăn chất đạm (thịt), thì cơ thể trời cho nó thông minh lắm, nó biết chuyển đổi ra 2 chất kia để đủ dùng và sống bình thường, nhờ 1 chất “ngã ba” có 2 carbon là axêtin.

Chỉ trừ 2 axit béo và 8/20 axit amin bắt buộc lấy từ thức ăn.

————————–

Nhớ, ta ăn, thực chất là ăn các liên kết C-C và C-H, nơi lưu trữ năng lượng tia mặt trời, nhờ sự quang hợp của cây.

Và, 3 chất lấy được sau tiêu hóa, là glucose, mỡ trung tính (TG) và axit amin, bản chất là các chuỗi C-C kèm C-H.

Cơ thể mà cứ vác 3 cái cồng kềnh này, thì “vướng” lắm.

Như chị hàng thịt, không ai đưa cả tảng thịt, xương vào cối xay. Chị ý khôn lắm: chặt nhỏ ra miếng, mới cho vào cối.

Tế bào nó cũng khôn y thế: nó “chặt” 3 đơn phân nói trên thành các mẩu đều nhau lắm, chỉ 2 C, tức là 1 kết nối C-C thôi.

Việc “bóc tách” C-C và C-H để lấy năng lượng phải rất tỉ mỉ, cẩn thận, để lấy kiệt năng lượng mà không “bẩn” tế bào.

Tế bào dùng cái “cối xay thô” là chu trình Krebs để lấy ra một ít năng lượng và được 1 dạng nhiên liệu “tinh” hơn (năng lượng cao), là NADH và FADH2. Hai cái này phải được ti-thể đốt kiệt cùng bằng oxy, để lấy ra nhiều ATP.

Cái “cối xay thô” Krebs chỉ vừa với mẩu 2 C. Nên, axit amin, glucose, axit béo, cần được “bẻ vụn” thành mẩu 2C, là acetyl-CoA.

Mẩu 2 C là acetyl-CoA còn làm nhiều việc, như con dao sắc, giúp tạo mới nên mỡ, đạm, đường khi ta ăn “lệch”, bị thiếu một trong ba chất đó. Nhờ đó, một người ăn thiếu cân bằng mới sống được.

VD, ăn low-carb sẽ được “đền bù” glucose từ bên trong tế bào, chính nhờ mẩu là acetyl-CoA nguồn gốc mỡ hoặc đạm, này. Gọi là quá trình tạo mới chất đường (gluconeogenesis, neo nghĩa là mới, genesis là sinh ra). Nên, cơ thể khi đó không hề thiếu carb, Nếu có thiếu, chỉ nguy cơ thiếu cái đi kèm gạo, ngô, mà thôi. Xem bài “Thiếu gì khi low-carb”.

Đi qua chu trình Krebs, mẩu 2 C bị bẻ đôi ra khí CO2, sẽ bị thở ra ở phổi, được ATP và được 3 NADH và 1 FADH2.

NADH và FADH2 này sẽ vào vòng sau, ở chuỗi hô hấp tại ti-thể, mới bùng nổ “nhiệt hạch”.

————————–

BS Viễn.

__________________

P/S nếu copy, nhớ ghi nguồn Dr. Viễn Keto

Phần comen:

Thơm Nguyễn Thị